Piątek, 4 grudnia 2020. Imieniny Barbary, Hieronima, Krystiana

Podziel się:

Podziel się:

Kiermas Warmiński

Tradycyjne Święto Plonu w Brąswałdzie od kilkunastu lat zajmuje ważne miejsce w kalendarzu imprez gminnych, powiatowych i wojewódzkich. To żywa lekcja historii i tradycji naszej małej ojczyzny - Warmii.


Święto Plonu to ponad stuletnia uroczystość związana z odpustami i pielgrzymkami zwanymi tu łosierami (ofiarami), których znaczenie i niezwykłość najlepiej opisał miejscowy proboszcz Walenty Barczewski. Nasz Gminny Ośrodek Kultury w Dywitach stworzył projekt pt. „Kiermas Warmiński”, współfinansowany z Narodowego Centrum Kultury w ramach programu ETNO Polska 2020. Projekt odtworzył część obrzędów i tradycji przedwojennego Kiermasu, tworząc okazję do spotkania i zadumy nad dawnymi mieszkańcami tych ziem, oraz do integracji różnorodnych kultur, które na teren gminy Dywity napłynęły po wojnie. To wydarzenie szczególnie ważne jest dla Południowej Warmii, i tym samym właśnie dla Gminy Dywity, ponieważ to we wsi Brąswałd Maria Zientara Malewska oraz ks.W.Barczewski, mimo wielu zmian politycznych, przesiedleń i napływów ludności, dbali o zachowanie warmińskich tradycji.

W dzisiaj nam znanej Gminie Dywity jest dużo mieszkańców napływowych, szczególnie powojennych, stąd też ważne jest spotkanie z tradycją starej Warmii i zaduma nad dawnymi mieszkańcami tych ziem.

Kiermas (lub kermas) to uroczystość odpustowa na Warmii. Dawniej brali w niej udział wszyscy krewni i znajomi, którzy zjeżdżali z całej okolicy, w związku z tym zaplanowany został udział sołectw w całej gminy Według tradycji, po nabożeństwie, udawano się do jednego z lokalnych mieszkańców na przyjęcie biesiadne. Tego typu spotkania były okazją do wymiany poglądów i dyskusji, jednoczyły społeczność warmińską wokół tradycyjnych zwyczajów oraz wzmacniały więź z Kościołem. Kiermasy były zaczynem tradycji warmińskiej, skłaniały do zachowania obyczajów po przodkach i do obrony przed wpływami z zewnątrz i innych kultur. Podobno to dzięki przywiązaniu do tradycji i konserwatyzmowi Warmiacy w większości oparli się germanizacji. Wobec zagrożenia utraty swej tożsamości i tradycji potrafili się zjednoczyć i w sposób pokojowy przeciwstawić się naciskom.

Nasz projekt zakładał 3 etapy. W pierwszym zrealizowano etnobadania i warsztaty odtwarzające przygotowania do uroczystości. W ich ramach tych odbył się warsztat Warmińskich Wieńców Dożynkowych w Izbie Pamięci Marii Zientary Malewskiej w Brąswałdzie, przeprowadzony przez Roksanę Butrym-Lampart, etnografa z Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie, która przybliżyła uczestnikom warsztatu tradycje związane z polskim wieńcem i typowo polską tradycją na Warmii. Podczas spotkania w Brąswałdzie dowiedzieliśmy się, jakie jest pochodzenie zwyczaju wicia wieńca, jakie obrzędy dawniej mu towarzyszyły, oraz co możemy zrobić, aby nasz wieniec (warm. Koruna) dumnie nosił w sobie cechy warmińskich tradycji. Kolejnym warsztatem były spotkania w muzyczne, z pieśni maryjnych które w Kościele w Brąswałdzie przeprowadził Maciej Żurek na podstawie śpiewnika z 1920 roku, kiedy Warmiaków jednoczył wspólny cel dbałości o język polski. Uczestnicy tych spotkań zaprezentowali swój warsztat na Mszy Świętej 6 września w Kościele w Brąswałdzie. Na odpust panny na Warmii szły w wyplecionych własnoręcznie wiankach. Ich wianki zostały przygotowane z kolei na warsztacie, który odbył się w Kieźlinach na łące Państwa Tomaszewskich, a przeprowadziła go Natalia Pyć-Załęska i Katarzyna Ossowska. Przygotowania trwały w tym czasie również w Spręcowie, gdzie Stowarzyszenie Aktywne Spręcowo pracowało nad inscenizacją odtwarzającą tradycyjne Wesele Warmińskie.

Tym samym, 6 września 2020 roku, w całej okolicy rozbrzmiał Kiermas Warmiński. We wsi Marii Zientary Malewskiej i Walentego Barczewskiego zachowano tradycyjne elementy odpustu i rozpoczęto świętowanie od podziękowania za plony podczas Uroczystej Mszy Świętej, następnie w korowodem prowadzonym przez Starostów Kiermasu uczestnicy przeszli na polanę – główne miejsce wydarzenia. Tu Starości przekazali poświęcony chleb Gospodarzowi Gminy Dywity Panu Wójtowi Danielowi Zadwornemu oraz Przewodniczącej Rady Gminy Dywity Pani Agnieszce Sakowskiej-Hrywniak, po czym odśpiewano Hymn Warmii.

Podczas wydarzenia odbyły się tradycyjne potyczki rolnicze pomiędzy sołectwami, warsztaty plecenia wianków i wianuszków, konkurs na najpiękniejszy wieniec, konkurs na Super Plon, w którym oceniano wyjątkowe pomidory, cukinie, kabaczki i inne tegoroczne zbiory. W trakcie całego wydarzenia można było również upiec swój chleb w Mobilnej Piekarnii. Na scenie rozbrzmiewały piosenki warmińskie Warnjsko Kapeli i Zespołu Warmianki. Sceną zatrząsło Stowarzyszenie Aktywne Spręcowo, w międzypokoleniowej inscenizacji teatralnej, połączonej ze śpiewem i tańcem warmińskim- pofajdok. Po Kiermasie tradycje zostały zebrane, opisane i upowszechnione poprzez lekcje warmińskie w 4 szkołach Gminy Dywity: w Bukwałdzie, Spręcownie, Tuławkach i Dywitach. Za rok kolejny Kiermas. Niech tradycja żyje!

Dzięki tej inicjatywie:

Wzmocniona została tożsamość kulturowa i uczestnictwo w kulturze mieszkańców gminy wiejskiej Dywity oraz regionu Warmii poprzez odtworzenie tradycji udział w Kiermasie Warmińskim
Przeprowadzone zostały badania i udokumentowane zostały historie warmińskie
Zebrany został dorobek kulturowy poprzednich pokoleń, który połączony z badaniami i doświadczeniami mieszkańców dał opracowanie tradycji kiermasu Warmińskiego ( w postaci publikacji i nagrania).
Przeprowadzone badania tematyczne połączone były z 3 warsztatami, w tym tradycje muzyczne
(warmińskie Pieśni Maryjne), Warmińskie Wieńce Dożynkowe, wianuszki i wieńce panien, tradycje teatralne (inscenizacje Wesela Warmińskiego, tradycje obrzędowe, pieczenia chleba,
Kultywowana była tradycja lokalna i regionalna budująca tożsamość i aktywność społeczną mieszkańców gminy wiejskiej Dywity oraz gości poprzez udział w Kiermasie Warmińskim.

Rezultaty:
3 publikacje o tradycjach Kiermasu Warmińskiego, które zostaną opublikowane w gazecie Dywickiej i stronie www.gazetadywicka.eu
2 materiały filmowe z odtwarzania i realizacji Kiermasu Warmińskiego w Brąswałdzie dokumentujące niematerialne dziedzictwo kulturowe
4 lekcje warmińskie mówiących o tradycjach Kiermasu Warmińskiego na terenie gminy Dywity, w szkołach.

Angelika Stawisińska
Artykuł został umieszczony przez naszego użytkownika na jego profilu: Gminny Ośrodek Kultury w Dywitach
Oceń artykuł:

(0)